Zoeken op de paginaNaar de Facebook pagina van Warffum.nlVolg Warffum.nl via TwitterWarffum in Beeld op FlickrSitemap Warffum.nlInformatie over de siteContact
Home
 
Afgestoft: het Groninger babyhok Afdrukken
We hebben in Warffum met het Openluchtmuseum Het Hoogeland een geweldige publiekstrekker, maar wat is er nu eigenlijk allemaal voor moois te zien? In de rubriek ‘Afgestoft’ zet het museum iedere twee maanden bijzondere voorwerpen in de spotlights. Deze keer: het babyhok, een uitvinding van een huisarts en timmerman uit Eenrum.
 
alt
 
De samenwerking tussen een huisarts en een timmerman zorgde ervoor dat Groninger ‘potjes’ (baby’s) een gezonde en frisse start in het leven kregen en krijgen. Het product van deze samenwerking van Jitze Posthumus en Luitje Lanting is nog altijd her en der in tuinen en op terrassen te vinden en geniet inmiddels ook bekendheid in andere delen van Nederland. Het babyhokje of babyhuisje maakt een belangrijk deel uit van de geschiedenis van de Groninger gezondheidszorg. In de appelboomgaard van Openluchtmuseum Het Hoogeland staat daarom ook een dergelijk ‘knienehok’, zoals het babyhokje gezien de vorm ook wel oneerbiedig wordt genoemd.

Groninger bleekneusjes
Dokter Jitze Posthumus, sinds 1925 huisarts te Eenrum, verbaasde zich erover dat de baby’s en peuters op het Groninger platteland vaak ziek waren. Niet dat ze ondervoed waren, of slecht voedsel kregen, de kinderen groeiden tenslotte op in een rijke landbouwprovincie. Maar het waren ‘bleekneusjes’, ondanks het gezonde licht en de pure zeelucht van het Hoogeland.
Maar in de hoeveelheid licht en lucht zat nu net het probleem, de Groningse kinderen kregen er te weinig van. De arbeidershuisjes waarin ze vertoefden waren vaak klein, vochtig en donker. In de winter was het er te koud en in de zomer te heet. Meestal hadden de kinderen meerdere broertjes en/of zusjes en had hun moeder te weinig tijd om individueel aandacht aan ze te schenken. Het was voor haar daarom gemakkelijker om de kinderen in één ruimte te hebben, zodat ze goed op ze kon letten.
Het gevolg was dat kleine kinderen nauwelijks buiten kwamen en dat zat de huisarts, die zelf op het eiland Ameland opgroeide, niet lekker. In de buitenlucht bouwen baby’s immers meer vitamine D op, waardoor ze meer weerstand krijgen – en daarnaast is frisse lucht belangrijk voor de groei van de longen.
 
Veiligheid boven alles
Posthumus dacht na over een manier om de baby’s op een verantwoorde manier in de buitenlucht te laten vertoeven. Dat moest op een dusdanige wijze gebeuren dat moeders zich geen zorgen hoefden te maken over de veiligheid van het kind. Met dit idee in zijn hoofd stapte hij in 1939 naar het lokale timmerbedrijf van Luitje Lanting.
Samen ontwierpen de mannen een ‘hokje’ waarin de baby buiten kon slapen, maar op zo’n manier dat de moeder wel een oogje in het zeil kon houden.
Het werd een rechthoekig houten hokje op poten, met een schuin dak. Aan drie kanten was het hok gesloten, met aan één zijkant een raampje waardoor men in het hokje kon kijken. De voorkant van het hok bestond uit een uitneembaar raamwerk met horrengaas, zodat er geen insecten of huisdieren bij het kind konden komen. Bij mooi weer kon het dak van het hokje ook nog geopend worden.Op de bodem van het hokje werd een matras of een deken gelegd. Het hokje werd vervolgens uit hygiënische overwegingen wit geschilderd en omdat wit het licht weerkaatst, werd het binnen in het hok niet te warm.
In tegenstelling tot in een kinderwagen, werd een baby in het hokje wel beschermd tegen vervelende insecten en de weersomstandigheden. Mits goed aangekleed, kon de baby dan ook alle seizoenen in de buitenlucht liggen. Bij wind kon het hokje zo gekeerd worden, dat het de wind in de rug had en was de zon te fel, dan maakten sommige handige vaders een luifeltje voor het hokje. Als het kindje groter was, dan kon het babyhokje ook worden gebruikt als box om in te spelen.
 
Razend populair
In de zomer van 1939 werd het eerste babyhokje officieel in gebruik genomen door de kleinzoon van timmerman Lanting. Via de kruisverenigingen in de provincie Groningen werd reclame gemaakt voor de ‘babyhuisjes’ en konden versbakken of aankomende ouders de bouwtekening opvragen. Binnen afzienbare tijd waren de hokjes razend populair in de provincie en dat zijn ze tot op de dag van vandaag.
Omdat de hokjes van duurzaam materiaal zijn gemaakt, gaan ze vaak generaties lang mee. Ook werd het hokje nadat het kind te groot was geworden, vaak omgebouwd tot konijnen- of kippenhok. Het babyhokje is een onderdeel van de cultuur van Groningen. Maar ook buiten de provinciegrenzen heeft men er tegenwoordig belangstelling voor. De landelijke trend van het ‘buitenleven’ draagt hiertoe bij. In Groningen heeft een bedrijf zich zelfs speciaal toegelegd op het verhuren van babyhokjes – het vindt afnemers in het hele land.

Margriet Dijk


Share
 
Joomla SEO powered by JoomSEF